Yağlı güreş, sporcuların vücutlarına zeytinyağı sürerek, “kıspet” adı verilen deri pantolonlarla yaptıkları, Türklerin Orta Asya’dan günümüze taşıdığı kadim bir “Ata Sporu”dur. Fiziksel gücün yanı sıra ustalık, maneviyat ve geleneksel değerlerin harmanlandığı bu disiplin, UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi’nde de yer almaktadır.

Yağlı güreşin tarihi, Hun Türklerine kadar uzansa da, kurumsallaşması Osmanlı İmparatorluğu döneminde gerçekleşmiştir. 1360 yılından beri düzenlenen Kırkpınar Yağlı Güreşleri, dünyanın en eski kesintisiz spor organizasyonlarından biridir. Bu spor, sadece bir müsabaka değil; davul-zurna eşliğinde, dualarla icra edilen büyük bir kültürel şölendir.

Yağlı güreş, dünyadaki diğer güreş türlerinden çok daha zordur; çünkü yağlanan vücutların tutulması neredeyse imkansız hale gelir. Bu durum, pehlivanın parmak gücünü, dengesini ve zekasını en üst seviyede kullanmasını gerektirir. “Pehlivan” sıfatı, sadece güçlü olanı değil, aynı zamanda ahlaklı ve dürüst olan sporcuyu niteler.

Yağlı Güreş Müsabakaları

Müsabakalar, “er meydanı” denilen çim sahalarda yapılır. Güreşler; yaş, boy ve yeteneğe göre “Deste”, “Küçük Orta”, “Büyük Orta”, “Başaltı” ve “Baş” gibi boy kategorilerine ayrılır.

Güreş başlamadan önce cazgır adı verilen kişiler, pehlivanları manilerle halka tanıtır ve dualar okur. Yağlı güreşte amaç, rakibini “tuş” etmek, göbeğini gökyüzüne göstermek (çivileme) veya sırtını yere getirmektir.

Yağlı Güreşin Kuralları

Yağlı güreşin kendine has etik ve teknik kuralları şunlardır:

• Kıspet Kullanımı: Manda veya dana derisinden yapılan kıspet, güreşin en önemli ekipmanıdır. Rakibin kıspetinin içinden tutmak (kasnak) serbesttir.

• Yağlanma: Pehlivanlar müsabaka öncesinde ve sırasında bolca zeytinyağı ile yağlanır. Bu, tutuşu zorlaştırarak teknik beceriyi ön plana çıkarır.

• Selamlama (Peşrev): Güreşçilerin sahaya çıkarken yaptıkları ritmik hareketlerden oluşan “peşrev”, hem ısınma hem de izleyiciyi selamlama seremonisidir.

• Galibiyet Şartları: Rakibin sırtını yere getirmek, rakibi kucaklayıp ayaklarını yerden keserek üç adım atmak veya rakibin kıspetinin çıkması mağlubiyet sayılır.